Türkiye’de Üçüncü Sinema’nın ilk etkileri “toplumsal gerçekçi” olarak bilinen filmlerde kendisini göstermiştir. Bu tarzda film üreten yönetmenlerden birisi de Erden Kıral’dır.

Türkiye'de halkın sorunlarını irdeleyen filmleriyle dikkati çeken Bereketli Topraklar Üzerinde ve Hakkâri'de Bir Mevsim gibi kült filmleriyle tanınan ünlü yönetmen Erden Kıral, yaşamını yitirdi.

Türkiye'de Üçüncü Sinema'nın öncülerinden Erden Kıral 80 yaşında yaşama veda etti. Ünlü yönetmen Kıral, geçirdiği beyin kanamasının ardından bir süreden beri tedavi görüyordu.

Vefat haberini DİSK'e bağlı Sinema Emekçileri Sendikası (SineSen), sosyal medya hesaplarından duyurdu. SineSen'in mêsajında şu ifadeler yer aldı: "Hakkâri'de Bir Mevsim, Kanal, Bereketli Topraklar Üzerinde ve daha birçok filmin yönetmenliğini yapan Erden Kıral, beyin kanaması sebebiyle tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Başımız sağ olsun..."

1942 yılında Gölcük'te doğan Kıral, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Seramik bölümünden mezun oldu. 

Çeşitli dergilerde sinema yazıları yazdı, dünya sinemasına ilişkin araştırmalar yaptı

Birçok sinema festivalinde jüri başkanlığı ve üyeliği yapan Erden Kıral onlarca ödül kazandı. Kıral'ın imzasının bulunduğu filmler şöyle: 

- Kumcu Ali Yaşar (1968)
-Kanal (1978)
-Bereketli Topraklar Üzerinde (1979)
-Hakkâri'de Bir Mevsim (1982)
-Ayna (1984)
-Dilan (1987)
-Av Zamanı (1988)
-Mavi Sürgün (1993)
-Aşk Üzerine Söylenmemiş Her Şey (1995)
-Ay Hikâyeleri (1996)
-Avcı (film, 1997)
-Baba (2000)
-Baba Evi (2001)
-Babam ve Biz (2002)
-Canım Kocacığım (2002)
-Yolda (2005)
-Vicdan (2008)
-Haliç (2010)
-Kuş (Yük) (2012)
-Gece (2014) 

İlhan İrem'den üç ayrı vasiyet İlhan İrem'den üç ayrı vasiyet

ÜÇÜNCÜ SİNEMA NEDİR?

1960’larda Latin Amerika’da Hollywood’un ticari sinema anlayışına bir tepki olarak ortaya çıkan Üçüncü Sinema, günümüze kadar kapsamını büyüterek gelmiştir. 1960’ların siyasi kaos ortamında düşük bütçeli filmler ve radikal manifestolarla ortaya çıkan Üçüncü Sinema, gelişmekte olan tüm üçüncü dünya ülkelerinde karşılık bulmaya başlamıştır.

Latin Amerika’da Fernando Solanas, Octavio Getino ve Julio Garcia Espinosa gibi yönetmenlerin başını çektiği Üçüncü Sinema, içinde politik sinemanın da unsurlarını barındırarak muhalif bir sinema anlayışının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

1945’te Endonezya ve Vietnam, 1946’da Filipinler’in bağımsızlıklarını ilan etmeleri; Çin ve Küba devrimleri, Üçüncü Sinema’nın ürün vereceği bir atmosfer yaratmıştır. Giderek halkasını genişleten Üçüncü Sinema hareketleri, 1960’lı yıllardan itibaren Türkiye’de de etkisini göstermeye başlamıştır.

Türkiye’de Üçüncü Sinema’nın ilk etkileri “toplumsal gerçekçi” olarak bilinen filmlerde kendisini göstermiştir.

Daha sonraki dönemlerde 1960 ve 1980 askeri darbelerinin de etkisiyle Üçüncü Sinema’ya örnek teşkil edecek politik filmler yapılmıştır. Bu tarzda film üreten yönetmenlerden birisi de Erden Kıral’dır.

Kaynak: Mehmet Ali Sevimli/ Necmettin Erbakan üniversitesi Güzel Sanatlar Fak.