Türkiye'de enflasyon artan gıda ve enerji maliyetlerinin baskısı altında kaldığı ve aşırı gevşek para politikasının kur zayıflığına katkıda bulunduğu için Mayıs ayında 1998'den bu yana zirveye çıktı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Nisanda yüzde 69,97 olan enflasyon, mayısta yüzde 73,50 ile 24 yılın zirvesine yükseldi.

Tüketici fiyatları endeksinde (TÜFE) 2022 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 2,98, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 35,64, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 73,50 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 39,33 artış gerçekleşti.

MADDE SEPETİ FİYAT LİSTESİNİ YAYIMLAMADILAR

TÜİK’in madde sepeti fiyat listesini yayımlamaması dikkat çekti.

Reuters anketinde mayısta TÜFE’de aylık yüzde 4,8, yıllık yüzde 76,55 artış bekleniyordu. Bloomberg anketinde de beklenti aylık enflasyonun yüzde 4, yıllık enflasyonun yüzde 74,70 olacağı yönündeydi. TÜİK’in hesaplaması, piyasa beklentilerinin altında kaldı.

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAGrup), tüketici fiyat endeksinin (E-TÜFE) mayıs ayında yüzde 5,46, son 12 ayda yüzde 160,76 arttığını açıkladı.

İstanbul Ticaret Odası (İTO), İstanbul’da perakende fiyatların mayısta bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 87,35, bir önceki aya göre yüzde 5,84 arttığını açıklamıştı.

TÜİK’te enflasyon hesaplamasını yapan Fiyat İstatistikleri Daire Başkanı Cem Baş, geçen ay görevinden istifa etmiş, kurumda birçok görev değişikliği olduğu bilgisi basına yansımıştı.

FED'den dünya ekonomilerini sarsacak 28 yılın en sert faiz artışı FED'den dünya ekonomilerini sarsacak 28 yılın en sert faiz artışı

GIDA ENFLASYONU YÜZDE 91,63’E YÜKSELDİ

Yıllık en düşük artış yüzde 19,81 ile haberleşme ana grubunda gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla yüzde 27,48 ile eğitim, yüzde 29,80 ile giyim ve ayakkabı ve yüzde 37,74 ile sağlık oldu.

Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 107,62 ile ulaştırma, yüzde 91,63 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 82,08 ile ev eşyası oldu.

MAYISTA EN FAZLA ARTIŞ ALKOL VE TÜTÜNDE

Ana harcama grupları itibarıyla 2022 yılı Mayıs ayında en az artış gösteren ana gruplar yüzde 0,41 ile eğitim, yüzde 1,49 ile haberleşme ve yüzde 1,61 ile sağlık oldu.

Buna karşılık, 2022 yılı Mayıs ayında artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 6,53 ile alkollü içkiler ve tütün, yüzde 6,15 ile eğlence ve kültür, yüzde 5,47 ile lokanta ve oteller oldu.

Mayıs 2022’de, endekste kapsanan 144 temel başlıktan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması), 9 temel başlığın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 5 temel başlığın endeksinde değişim olmadı. 130 temel başlığın endeksinde ise artış gerçekleşti.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2022 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 3,83, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 27,59, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 61,63 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 34,64 artış gerçekleşti.

ZAM ŞAMPİYONU PAKET TUR

Mayıs ayı zam şampiyonu, yüzde 71,04’lük aylık ortalama zam oranıyla paket turlar oldu. Havayolu ile yolcu taşımacılığı da yüzde 14,98’lik zam oranıyla ikinci sırada yer aldı.

Tereyağı mayısta yüzde 14,16’lık zam oranıyla üçüncü, çocuk giyim yüzde 13,91’le dördüncü sırada yer aldı.

Bloomberg'in haberinde ise yetkililer ekonomik büyümeye ve ihracata öncelik verdiğinden, Türkiye enflasyonu son yarım yılın büyük bölümünde çift haneli rakamlarda seyretti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan uzun zamandır yüksek faiz oranlarının enflasyonu frenlemek yerine enflasyona neden olduğu teorisini savunuyor ve merkez bankasına lira ve fiyatlara yönelik riskler karşısında borçlanma maliyetlerini düşük tutması için baskı yapıyor.

Enflasyondaki son artışın en büyük itici güçleri, emtialardaki küresel ralli ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle şiddetlenen gıda ve enerjiydi. Türkiye önemli bir petrol ithalatçısıdır.

Merkez bankası, geçen yılı 500 baz puanlık kümülatif gevşeme ile kapattıktan sonra, faiz oranlarını yükseltmekten şimdilik kaçındı. Bunun yerine, yerel para biriminin kullanımını genişletmeyi ve uzun vadeli yatırım kredileri sağlamayı amaçlayan politikaları teşvik ediyor.

Bu yaklaşım, fiyatlara göre ayarlandığında Türkiye'yi dünyanın en derin negatif oranlarıyla baş başa bıraktı. Ayrıca, bu yıl gelişen piyasalarda liranın dolar karşısında en kötü performansı göstermesinin temel sebepleri arasında yer alıyor. 

Merkez bankası bir sonraki faiz oranı belirleme toplantısını 23 Haziran'da yapacak.

DAHA FAZLA DETAY:

  • Üretici fiyatları Mayıs'ta %132,16'ya yükseldi; enerji enflasyonu %118'den %121,21'e yükseldi
  • Tüketici sepetinin yaklaşık dörtte birini oluşturan gıda fiyatları yıllık %91,63 arttı,
  • Ülkenin en kalabalık şehri İstanbul'da perakende enflasyonu Mayıs'ta %87,35 ile rekor seviyeye sıçradı.